Jak to jest z tą próchnicą?
Próchnica to choroba biofilmowa, „napędzana” cukrem i wieloczynnikowa. Do demineralizacji szkliwa dochodzi wtedy, gdy bakterie z płytki przetwarzają cukry w kwasy, a ząb (i ślina) nie nadąża z obroną. Dlatego sama obecność bakterii to za mało – liczy się dieta, higiena, fluorki, przepływ i pH śliny oraz czas.
Ile osób ma próchnicę?
Świat (dane WHO 2021): Choroby jamy ustnej dotyczą ok. 3,7 mld ludzi. Tak, dobrze widzisz – prawie 4 miliardy. Ulżyło Ci? ;-)
Nieleczona próchnica zębów stałych to ok. 2,5 miliarda.
Polska (wybrane grupy, badania monitoringowe):
- 12-latki: od ~75–85% ma doświadczenie próchnicy (różne pomiary w ostatnich latach; NFZ podawał „blisko 90%”).
- 18-latki: ok. 93–96% ma próchnicę.
- Dorośli 35–44 lata: w badaniach regionalnych frekwencja bywała bliska 100% (niemal każdy ma ślad przebytej próchnicy). To pokazuje, jak powszechny jest problem w dorosłej populacji.
Uwaga: w Polsce publikowane są głównie odsetki (procenty), a nie dokładna „liczba chorych”. Dlatego praktyczniej mówić o rozpowszechnieniu w grupach wiekowych niż o łącznej liczbie osób.
Czy można „zarazić się próchnicą” przez całowanie?
Nie „próchnicą”, tylko bakteriami próchnicotwórczymi. Wymiana śliny podczas pocałunku (ale też wspólne sztućce, butelki, szczoteczki) może przenieść szczepy bakterii S. mutans. U par obserwuje się podobieństwo mikrobiomu i nawet wspólne genotypy S. mutans — to dowody, że transmisja między dorosłymi jest możliwa.
Uwaga praktyczna: Kolonizacja S. mutans nie oznacza powstania ubytku. O ubytku decyduje „zestaw” czynników (cukry, płytka, czas, niskie pH), a nie sam kontakt z bakteriami.
Ile bakterii wymieniamy w „mocnym” pocałunku? I jak długim?
Holenderskie badanie (journal Microbiome) policzyło to „na serio”: intymny pocałunek trwający około 10 sekund = średnio 80 milionów bakterii przekazanych partnerowi. Autorzy zauważyli też, że im częściej para się całuje, tym bardziej podobne mają „ślinowe” społeczności bakterii. Nie ma jednak „progu czasu”, po którym „następuje zakażenie”, nawet krótkie pocałunki to wymiana śliny, a ryzyko rośnie wraz z częstotliwością i długością.
„Jakie jest prawdopodobieństwo, że się zarażę przez całowanie?”
Dokładnego procentu nikt rzetelnie nie podaje — bo zależy on od wielu zmiennych:
„Dawka” bakterii u partnera (czy ma aktywną próchnicę, wysokie poziomy S. mutans),
Twoja odporność zębów (ślinotok, pH, fluorki, szkliwo),
Dieta (częste przekąski/cukry = długie „okna” niskiego pH),
Higiena i płytka (jak szybko usuwasz biofilm),
Częstotliwość i długość pocałunków (więcej i dłużej = większa wymiana mikroorganizmów).
To dlatego badania mówią o możliwości transmisji i podobieństwie szczepów u partnerów, a nie o prostym „X% ryzyka na pocałunek”.
Co robić, żeby całować bez (nadmiernych) wyrzutów sumienia?
Najważniejsze są nawyki, nie zakaz pocałunków.
- Fluorki codziennie: pasta 1450 ppm F (2× dziennie; wypluć, nie płukać wodą).
- Cukry pod kontrolą: rzadziej i spożywane „przy posiłku”. Nocne podjadanie to najgorszy scenariusz.
- Płytka pod kontrolą: szczotkowanie + nitka/irygator; u osób wysokiego ryzyka można rozważyć płukanki zalecone przez dentystę.
- Ślina to tarcza: nawadniaj się, ogranicz napoje kwaśne; przy suchości jamy ustnej skonsultuj się ze stomatologiem.
- Wspólne akcesoria? Nigdy: zero wspólnych szczoteczek; nie oblizujemy smoczków/sztućców dzieci. (Transmisja w rodzinie jest najlepiej udokumentowana).
- Aktywna próchnica u partnera? Warto leczyć szybko — spadek „ładunku” bakterii = mniejsze ryzyko transmisji w domu. (U par i rodzin obserwuje się dzielenie szczepów).
Czy to znaczy, że nie powinnam/nie powinienem się całować?
Nie. Całowanie to tylko jeden z wektorów wymiany mikroorganizmów; o ubytku decydują nawyki i profilaktyka.
Czy w Polsce próchnica naprawdę jest aż tak powszechna?
Niestety tak. Od ~75–85% 12-latków po >90% 18-latków; w dorosłej populacji odsetki są jeszcze wyższe. Dlatego wygrywa ten, kto wcześnie wdroży proste, konsekwentne nawyki.
Wszystkich, tych całujących się dużo i tych co robią to rzadziej, zapraszamy na wizyty kontrolne!
